ՅՈԳԱՅԻ ՀԱԿԱՍՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՐԻՍՏՈՆԵՈՒԹՅԱՆԸ

Սակայն կարո՞ղ են քրիստոնեության և յոգայի ուսմունքի մեջ առկա նմանություններն առանձին վերցրած օգտակար լինել, և քրիստոնյան հատկապես դրանց վրա ուշադրությունը կենտրոնացնելով` զբաղվի յոգայով:

Ալբանիայի Ուղղափառ Եկեղեցու պետ Անաստասիոս Յաննուլատոսը ժամանակին անդրադարձել է յոգայի խնդրին և ներկայացրել քրիստոնեությունից բոլորովին տարբեր յոգայի ուսմունքի հիմնական դրույթները:

Յոգայի վարժությունները սերտորեն կապված են հինդուիզմի փիլիսոփայա-կրոնական տեսությունների և աքսիոմաների, հատկապես վերամարմնավորման ուսմունքի հետ: «Յոգա» բառը նշանակում է ձուլում, միություն, կապ: Այն ցույց է տալիս միջոցներն ու ճանապարհներն անդրանցական իրականության հետ միության, մեր աշխարհի բազմազան կապերից ու պատրանքներից մարդու ազատության և Բացարձակի հետ միավորման:

Յոգան հորդորում է վերահսկողության մարմնի, կենսականորեն կարևոր օրգանիզմի էներգիայի, շնչառության, զգացումների վրա: Այնուհետև գալիս են հաջորդ փուլերը` մեդիտացիա, մտասևեռում, ընկալում, գիտակցում և ազատություն:

Մեդիտացիան կատարվում է անդրանցական իրականության հետ ձուլմամբ: Վերջնական փուլին հասած մարդն ազատվում է էքզիստենցիալ ոլորտից և փրկություն ձեռք բերում: Այս վերջին փուլում յոգը հասնում է անգամ ինքնագիտակցության հաղթահարման, արդեն չի ընկալում շրջապատի երևույթները, չի ընկալում իրեն: Նրա հոգին այլևս ազատ է հիշողությունից ու մոռացությունից, ինչը և համարվում է լուսավորություն:

Այդ տեխնիկան ուղղված է Բացարձակի հետ միությանը, դրա համար քրիստոնեության կենտրոնական ճշմարտությունները` Քրիստոսի մասին որպես Փրկչի, շնորհի, անշահախնդիր սիրո, կենսատու Խաչի վերաբերյալ ոչ մի նշանակություն չունեն:

Մեդիտացիայի բոլոր համակարգերը, վարժությունները համապատասխանում են հինդուիզմի մտածողական չափանիշներին և կրոնական դոգմաներին, որոնք արմատապես տարբերվում են քրիստոնեական Ավետարանի ուսմունքից այնպիսի առանցքային հարցերում, ինչպիսիք են Աստծո, աշխարհի, մարդու, մահվան, փրկության մասին գաղափարները:

Հոգևոր կյանքն աստվածային շնորհի պարգև է և ոչ թե անկախ մարդակենտրոն տեխնիկայի ձեռքբերում: Բացի դրանից, ուղղփառ քրիստոնեության մեջ առկա է իսիխազմի փորձառությունը, երբ որոշակի կրոնական պայմաններում կարելի է հասնել սուրբ հոգևոր կյանքի Քրիստոսի մեջ, խաղաղության և իսիխիայի` անդորրի` սիրո մեջ:

Անաստասիոս Յաննուլատոսի վկայակոչած իսիխազմը միստիկ և ճգնավորական փորձառություն է, որը հատուկ է արևելյան քրիստոնեությանը 11-րդ դարից ի վեր: Անվանումը ծագում է հունական արմատից` «լռության մեջ» նշանակությամբ «ἡσυχασμός» կամ «ἡσυχία» բառից, որ նշանակում է հանդարտություն, հանգիստ, լուռ, լռություն: Իսիխաստները (հուն.` Ἡσυχαστής) պնդում են, որ իրենք կարող են հասնել հոգեզմայլանքի` նստելով լռության մեջ և կրկնողաբար աղոթելով: Նրանք նաև հայտարարել են, որ տեսել են Աստծո «անստեղծ լույսը»:

1351 թ. Բյուզանդական Եկեղեցին պաշտոնապես ընդունեց իսիխազմը, և դրա ջատագովներից Գրիգոր Պալաման (1296-1359) սուրբ հռչակվեց: Ավետարանի մեջ կարող ենք տեսնել լռության մեջ խոկման, աղոթքի, Աստծո հետ հաղորդակցության պատվերներ. «Երբ աղոթես, մտի՛ր քո սենյակը, փակի՛ր քո դռները» (Մատթ. 6.6), «Աստծո արքայությունը ներսում, ձեր մեջ է» (Ղուկ. 17.21), «ով մերձենում է Տիրոջը մեկ հոգի է դառնում նրա հետ (Ա Կորնթ. 6.17):

Սուրբ Գրիգոր Տաթևացին Մովսես մարգարեի` Սինա լեռը բարձրանալու օրինակով խոսում է աստվածաբանության բարձրագույն ձևի մասին, քանզի երբ ամեն իմանալի ու զգալի իրողություն մի կողմ ենք թողնում, մտնում ենք ամպի ու մեգի մեջ Մովսեսի նման (Ելք 24.15-18) և ապա տեսնում ենք Աստծուն` վեր ամեն էությունից: Տաթևացու այս ուսուցումը հիմնված է Սուրբ Դիոնիսիոս Արիսպագացու խորհրդապաշտական աստվածաբանության դատողությունների վրա:

Սա նշանակում է, որ քրիստոնեությունը ևս ունի խոկման, մտասևեռման, աստվածայինի հետ միավորման հնարավորությունն ու փորձառությունը` հատկապես հիմնված ճիշտ աստվածընկալման ու աշխարհընկալման վրա, և կարիք չկա հոգևոր բարձրագույն զգացումներ ունենալու, ինչպես և ներքին խաղաղություն ու ներդաշնակություն, Աստծո հետ միությունը, այդ միության երանությունը զգալու համար դիմել այլ կրոնների ուսմունքների, որոնք մերժելի են քրիստոնեության կողմից: